Atatürk Dönemi Dış Politika

Atatürk Dönemi Dış Politika

Atatürk Dönemi dış politikası, "Yurtta sulh, cihanda sulh" ilkesine dayanır. Bu dönemde Türkiye, Lozan Antlaşması ile elde ettiği kazanımları korumaya ve uluslararası alanda saygın bir yer edinmeye çalışmıştır.

Lozan Antlaşması Sonrası Gelişmeler

Lozan Antlaşması, Türkiye'nin bağımsızlığını ve toprak bütünlüğünü uluslararası alanda tanıtan bir belgedir. Ancak Lozan'da çözülemeyen bazı sorunlar, Atatürk Dönemi dış politikasının önemli konularını oluşturmuştur.

• Musul Sorunu: Lozan'da çözülemeyen bu sorun, İngiltere ile Türkiye arasında uzun süreli diplomatik görüşmelere neden olmuştur. 1926'da imzalanan Ankara Antlaşması ile Musul, İngiltere mandası altındaki Irak'a bırakılmıştır.
• Boğazlar Sorunu: Lozan'da imzalanan Boğazlar Sözleşmesi, Türkiye'nin boğazlar üzerindeki egemenliğini sınırlıyordu. Montreux Boğazlar Sözleşmesi (1936), Türkiye'nin boğazlar üzerindeki kontrolünü yeniden kazanmasını sağladı.
• Hatay Sorunu: Hatay, 1939'da Türkiye'ye katılana kadar Fransız mandası altındaki Suriye'nin bir parçasıydı. Bu süreç, Türkiye'nin diplomatik çabaları ve Fransa ile yapılan görüşmeler sonucunda barışçıl bir şekilde çözüldü.

Uluslararası İlişkiler ve Anlaşmalar

Atatürk Dönemi'nde Türkiye, uluslararası alanda barışçıl ilişkiler kurmaya özen göstermiştir.

• Balkan Antantı (1934): Türkiye, Yunanistan, Yugoslavya ve Romanya arasında imzalanan bu anlaşma, bölgede barışı korumayı amaçlıyordu. Özellikle İtalya'nın yayılmacı politikalarına karşı bir güvenlik önlemi olarak görülmüştür.
• Sadabad Paktı (1937): Türkiye, İran, Irak ve Afganistan arasında imzalanan bu pakt, Ortadoğu'da barışı ve işbirliğini teşvik etmeyi hedeflemiştir.

Diğer Dış Politika Gelişmeleri

Atatürk Dönemi'nde Türkiye'nin dış politikası, sadece komşu ülkelerle değil, aynı zamanda büyük güçlerle de dengeli ilişkiler kurmayı hedeflemiştir.

• İngiltere ve Fransa ile İlişkiler: Türkiye, bu iki ülkeyle olan ilişkilerini dengede tutmaya çalışmıştır. Özellikle Musul ve Hatay sorunlarında diplomatik yollarla çözüm arayışında bulunulmuştur.
• Sovyetler Birliği ile İlişkiler: Türkiye, Sovyetler Birliği ile dostane ilişkiler kurmuş, ekonomik ve askeri işbirliği anlaşmaları yapmıştır. Bu ilişkiler, Türkiye'nin güvenliğini ve ekonomik kalkınmasını desteklemiştir.

ÖSYM'nin Sınavda Sorduğu Noktalar

ÖSYM, bu konuyla ilgili sorularda genellikle antlaşmaların tarihleri ve tarafları üzerinde durur. Montreux Sözleşmesi'nin hangi sorunu çözdüğünü veya Balkan Antantı'nın hangi ülkeler arasında yapıldığını sorabilir. Bu nedenle, antlaşma isimleri ve tarihleri ezberlenmelidir.

🧠 Hafızada Kalıcı Notlar

• Lozan'dan kalan üç pürüz ve çözüm yılları: MUSUL'u verdik (1926 Ankara Antl.) → BOĞAZLARI aldık (1936 Montrö) → HATAY'ı kattık (1939). "Ver-Al-Kat: 26-36-39!"
• Milletler Cemiyeti'ne 1932'de DAVETLE girdik — başvurmadık, çağrıldık. "Davetli üye."
• İki sigorta paktı: 1934 Balkan Antantı batı sınırını, 1937 Sadabad Paktı doğu sınırını sigortalar. (İkisi de İtalya tehdidine karşı.)
• Hatay tuzağı: Hatay, Atatürk'ün sağlığında bağımsız devlet oldu (1938), Türkiye'ye katılış 1939'da — Atatürk'ün ölümünden sonradır.
• Nüfus Mübadelesi Yunanistan'la yapıldı; İstanbul Rumları ve Batı Trakya Türkleri takas dışıdır.